Náttúrufræði 8)

22. mars :
talað um eldgosið á fimmvörðuháls.

26.mars :
undirbúa árshátíð skólans

9.apríl :
fyrirlestur um varmaorku, varmaflutning, sameindir og hreyfingu hér

12.apríl :
héldum áfram að fjalla um varmaorku – hér

15.apríl :
meira spjall um eldgosið , læra meira um varma og varmaorku (bla,bla,bla!), og tókum síðan 2 sjálfspróf (n)

16.apríl :
ennþá meira talað um eldgosið , og ennþá meira um þetta varmadót , síðan átti að vera könnun en fengum að fresta henni :)

19,apríl :
getið ?
það var talað um eldgosið í eyjafjallajökli en og aftur . :)

mæli með þessari síðu ,
hérna er ég búin að finna allar þessar yndislegu upplýsingar,

og margar fleiri ! :)

- ragnhildur stefanía (:

Eðlisfræði :
Þjórsá er lengsta á landsins 230 km á lengd , vatnasvið hennar er um 7 % af landinu ! .
Vatnsmagn hennar er 364 m3/sek , heildarfall hennar er 600 m og hún er orkumesta á á Íslandi .�
Í Þjórsá eru tvær virkjanir -  Búrfellsvirkjun og Sultartangavirkjun .
Vatnsorka er talinn vera vistvænasta orkuaðferðinn en til eru fleiri aðferðir við að vinna raforku  t.d kolum , kjarnorku , vindorku og jarðvarma . En það er bara hægt að nota vatnsorku við sérstakar aðstæður.
rafmagn byggist á hreifingu rafeinda – rafeindir eru litlar agnir í frumeind sem hafa rafhleðslu.
Vinslugeta virkjunanar er háð hæð vatnsfallsins og magn vatnsins. Meðal notkun heimila í Reykjavík á rafmagni er 3500 mw en afl virkjuninnar er gefið upp með megavöttum (mw)

jarðfræði :

þjórsá er að mestu jökulá en bergvatn er samt uppistaða í vatni áarinnar
innri öfl :
-eldgos
-jarðskjálftar
-skorpuhreyfingar
ytri öfl :
-vindur
-öldgangur
-jöklar
-frost
-úrkoma
-vatnsföll

vatnskil:
mörkin á milli vatnasviða

vatnasvið:
það svæði sem hefur afrensli til sömu ár

flokkun vatnsfalla :

dragár :
-algengastar á blágrýtissvæðum
-upptök óglögg
-rensli háð veðri og sveiflur í hitastigi

lindár :
-algengastar í og við gosbeltið
-glögg upptök úr lindum og vötnum
-jafnt rensli og hitastig

jökulár :
-koma úr jöklum
-rensli háð veðri og mikil dægursveifla
-óhreinar af frammburði

Jöklar:

-hjarnjöklar
allir stærstu jöklar landsins

-skriðjöklar
afrensli stærri jökla

-daljöklar
fáir á íslandi

skálar- og hvilftarjöklar
algengastir í eyjafjarðarhálendinu

rof og set :

þegar berg m0lnar vegna ytri afla  skríður mynsla niður og berst burt með vind eða öðru : rof
þar sem bergmynsla sest myndast set
Set úr bergmynslu sest 0ft á lálendi og í  sjó
Setmyndun getur verið mjög mikil t.d má segja að allt Suðrulandsundirlendið sé  þakið seti

- sandur, hraun og möl er set – molaberg er set úr bergmynslu , Efnaset myndast hverasvæði, hverahrúður eða lög af leir og brennisteini.
Lífrænt set verður til úr leifum plantna og dýra
– Í Mývatni mynda skeljar af kísilþörungum þykk setlög
Mold er set gert úr bergmylsnu blandaðri rotnandi eða
rotnuðum dýra- og plöntuleifum

það er líka gott að mynast á að hekla hefur gosið 7 sinnum á þessari öld !

líffræði :

Hvert vistkerfi er eining eða heild sem nær bæði til allra lífvera og umhverfis þeirra
Allir hlutar vistkerfis, bæði lifandi og lífvana, verða að tengjast á árangursríkan hátt og starfa sem ein heild.

Lifandi – frumframleiðendur, neytendur, sundrendur

Allar lífverur þurfa orku til að komast af. Uppruna allrar orku má rekja til sólarorkunnar og ljóstillifandi plantna.Flest dýr fá orku úr fæðunni sem þau láta ofan í sig.

Samlífi byggir á tengslum milli lífvera, þar sem ein lífvera lifir á, í nágrenni við eða jafnvel inni í annarri lífveru.

frumbjarga :
- þær lífverur sem stunda ljóstillífun – þær þurfa – sólarorku – H2O – CO2

Fæðukeðja lýsir því hvernig mismunandi hópar lífvera afla sér fæðu og þar með orku.  Fæðuhlekkur segir til um stöðu lífveru í fæðukeðju .

Milli hlekkja í fæðukeðju tapast orka. Þessu orkutapi er lýst sem orkupíramída.

Í vistkerfi ríkir oftast jafnvægi milli þeirra lífvera sem þar lifa.  Ef röskun verður á einum hluta vistkerfisins getur það skapað vanda í öðrum hluta.  Algengustu orsakir jafnvægisröskunar eru af völdum náttúrulegra breytinga (t.d. náttúruhamfara) og vegna umsvifa mannsins.

Þjórsárver
Gróin svæði í Þjórsárverum hafa endinguna -ver, svo sem Tjarnaver, Oddkelsver og Þúfuver. Orðið ver getur merkt tvennt,mýri eða flói,vísað til staðar þar sem menn veiddu dýr eða söfnuðu eggjum.

Fyrst lýst friðland 1981 Svæðið er verndað samkvæmt samþykkt um votlendi sem hefur alþjóðlegt gildi, einkum fyrir fuglalíf

Þjórsárver eru hluti mikilfenglegrar náttúru og landslagsheildar sem er að mestu leyti ósnortin. Víðáttumesta gróðurvin á miðhálendinu. Gróskumiklar og fjölskrúðugar flæðilendur . Fjölskrúðugt gróðurfar. Mestu varpstöðvar heiðargæsarinnar í heimi.

Rústir eru sérkennilegar sífreramyndanir í jarðvegi sem geta orðið yfir metri að stærð. Rústir, tjarnir og votlendi skapa ólík búsvæði fyrir lífverur og er ein af ástæðum líffræðilegrar fjölbreytni veranna.

180 tegundir háplantna,
225 tegundir mosa,
145 fléttutegundir,
290 tegundir skordýra,köngulóa og langfætlna.

Fléttur eru eitt traustasta samlífi lífvera í gjörvöllu lífríkinu. Sveppurinn sér fléttunum fyrir vatni og steinefnum og þörungurinn myndar lífræn efni með ljóstillífun.
Ein fylking þörunga sem eru frumbjarga lífverur án eiginlegra róta, blaða eða stilks. Mjög algengir í lækjum og tjörnum og sjást þá sem slý. Hlutfallslega margar tegundir grænþörunga lifa í fersku vatni eða á svæðum þar sem mikill raki er jarðveginum.

Flestir hópar lífvera fulltrúa.Fjöldi skordýra, kóngulóa og langfætlna. Hornsíli og krabbadýr í tjörnum. Mikið fuglavarp . Refir og hagamýs í litlu mæli

heiðargæs : einn af einkennisfuglum miðhálendisins . Nokkru minni en grágæs. Félagslynd. Lifir á jurtum, störum,hálmgresi,fífum og elftingu Stærsta heiðagæsabyggð í heimi er í Þjórsárverum. Ísland eina Evrópulandið þar sem hún verpir.

mannaferðir :
-Nærri fornum þjóðleiðum – Sóleyjahöfðavað
-Fjallferðir – bændur og smalar
- Útilegumenn – Fjalla Eyvindur – Arnarfell
- Göngugarpar
-Vetrarferðir
- Virkjanir
- Friðun

(allt tekið úr glósum úr náttúrufræði :

- eðlisfræði : hér
-jarðfræði : hér
- líffræði : hér

jæja, nú er komið að því að það verði próf í hljóðbylgjum :)
Við máttum ráða hvort við myndum taka það í dag eða á mánudaginn og það voru allir sem völdu að taka það á mánugdaginn.

Það sem áhersla var lögð á að við myndum kunna fyrir þetta próf er :

• að átta sig á samhengi milli hreyfinga sameinda og myndunar hljóðs.
• geta lýst hljóðbylgju sem fyrirbæri þar sem skiptast á þétting og þynning efnis.
• gert grein fyrir sveiflustærð/sveifluvídd, lögun, bylgjulengd og tíðni hljóðbylgju.
• átta sig samhengi milli tónhæðar og tíðni hljóðbylgju.
• borið saman sveiflustærð hljóðbylgju og styrk hennar.
• fyrir hvað stendur Herts
• fyrir hvað stendur Desíbel
• hljóðstyrkur – tónhæð

Við meigum líka hafa „svindlblað“ í prófinu

hérna er myndband um það sem öflugar hljóðbylgjur geta gert og hérna

 og þetta geta hljópbylgjurnar gert :O

fyrir ofan : skær rödd og svona medium há
fyrir neðan : dýpri rödd en fyrir ofan en jafn há.

Hljóðbylgjur geta verið ansi öflugar og hægt er að nota þær í mörgun til gangi :)
Þegar við tölum t.d við manneskju sem er hinu meginn í herberginu berst hljóðið í bylgjum , bylgjulend og sveiflúvídd breytist eftir því hvernig hljóðið er . Hvort það sé djúpt eða skært , hátt eða lágt.

Síðan er e’h sem heitir Dofleráhrif
það er t.d þegar lögrellu bíll keyrir framhjá manni með sírenurnar í gangi þá heyrir maður hljóðið mjög vel þegar hann er rétt hjá manni en um leið og bíllinn er kominn fram hjá manni þá dofnar hljóðið mjög hratt.
Þetta er út af því að sameindirnar í loftinu þéttast fyrir framan bílin en dreyfast fyrir aftan hann :)
hér er mynd af því

Nú fyndst mér ég hafa bloggað nóg í þessum tíma
takk fyrir mig !
ragnhildur náttúrufræði nörd !

Í dag vorum við að byrja á 7. hlekk :)
Hann er um hljóðbylgjur. Halla Sigga lét okkur fá glærur og í þeim stendur margt sem hægt er að nota. En markmið kaflans er Að við áttum okkur á samhengi milli hreyfingu sameinda og myndun hljóðs. Við eigum að geta lýst hljóðbylgjum sem fyrirbæri þar sem skiptast á þétting og þynning efnis. Gert okkur grein fyrir sveiflustærð,lögun,bylgjulengd og tíðni hljóð bylgja.  og átta sig á samhengi milli tónhæðar og tíðni hljóðbylgju.
Hljóð berst t.d best í föstu efni og hratt í gegnum fjarðandi efni efnið sem flytur hljóðið kallast hljóðberi :)
Ég ætlað að sýna ykkur rosalega flott myndband af hljóðbylgjum hér

-ragnhildur :)

jæja :)
nú er að fara að koma að prófi,,en það er á mánudaginn :)

í dag hömuðumst við við að glósa og gekk það bara nokkuð vel sumir gerðu plagöt en aðrir gerðu verkefni og glósuðu. Það var mjög gaman.Við erum búin að vera að fara í gegnum mjög marga hluti ,, segulsviðið,veðrahvolfið,flóð og fjörg og marg,magt fleira og verðum við prófuð úr því á mánudaginn, nú er bara eins gott að standa sig :)

ég ættla að segja pínu frá flóði og fjöru/sjávarföllum  :)

Flóð og fjara myndast út af aðdráttar afli tungsl, tunglið togar til sín vatnið og þá fer vatnið lengar í þá átt sem tunglið togar og þar verður flóð en á hinum staðnum verður fjara ,, síðan er líka til stórstreymi.
Það er þegar sól,tungl og jörð eru í beinni línu :D
það gerist tvisvar í mánuði :)
en flóð og fjara gerist á sex kl tíma fresti (: