Hróðný

Vííí .. seinasta færslan! Ætla nú bara að nota þetta blogg sem smá upprifjun fyrir mig og skrifa upp það sem við þurfum að læra fyrir próf :p

Líffræði:

Nauðþurftir lífvera: orka, fæði, súrefni, vatn, eigin heimkynni og að þau geti haldið líkamshita sínum jöfnum.

Einkenni lífvera: einkenni lífvera er að þær eru gerðar úr frumu.

Frumuöndun: er ferli í frumum þar sem glúkósi og ýmsar aðrar einfaldar sameindir brotna niður og orkan sem þá losnar úr læðingi er nýtt til þess að framkvæma margskonar störf.

Ljóstillífun: er ferli sem getur aðeins átt sér stað í frumbjarga lífverum. Orka sólarljóss er beisluð og notuð til þess að búa til fæðuefni úr ólífrænum efnum.

Munurinn á plöntufrumu og dýrafrumu: Það sem að dýrafruma hefur umfram plöntufrumu eru deilikorn. Þau eru tvö örpíplusívalíngar sem liggja hornrétt á hvor annan. Það sem að plöntufruma hefur svo umfram dýrafrumuna er frumuveggur, ein stórsafabóla og grænukorn. Frumuveggur er utan um frumuhimnu plöntufrumu og er mjög stinnur. Það er honum að þakka að plöntur standa uppréttar, þrátt fyrir að hafa ekki stoðgrind. Svo er það safabólan, safabólan er stór bóla sem að inniheldur vatn. Safabólan er svo fyrirferðarmikil að hún tekur nær allt plássið. Vatnsþrýstingur innan safabólunnar þrýstir á frumuveginn og á því þátt í að gera plöntuna stinna. Þegar plöntuna skortir vatn, verður hún lin og byrjar að hanga. Ástæðan fyrir því er að safabólan skreppur saman og nær frumuveggurinn ekki að halda plöntunni stinnri án hjálpar safabólunni. Grænukorn er annað frumulíffæri sem eru í plöntufrumu. Grænukorn eru, líkt og hvatberar, gerð úr tvöföldum himnum. Sú ytri er slétt en sú ynnri myndar flókið staflaskipulag svokallaðara grana. Granar innihalda græna litarefnið, blaðgrænu sem beislar orku sólarljóssins. Í grönum eru einnig ensím og önnur prótín sem eru nauðsynleg við ljóstillífun. Grænukorn eru undirstaða ljóstillífunar og gæti planta því ekki ljóstillífað án þeirra.

Uppbygging og sérhæfing frumna: Fruma er grunneining allra lífvera, bæði að gerð og hlutverki, fruma er einnig fyrsta stig skipulagsins í lífverum. Inni í hverri frumu eru frumulíffæri. Frumulíffærin eru: frumuveggur (aðeins í plöntufrumum), frumuhimna, frymisnet, ríbósóm, hvatberar, safabólur (ein stór í plöntufrumum, margar litlar í dýrafrumum), grænukorn (aðeins í plöntufrumum og sjá um ljóstillífun), leysikorn, kjarni og í kjarna er kjarnahimna, litningar og kjarnakorn. Frumur vinna saman og eru sérhæfðar til ákveðinna verka. Taugafrumur, þekjufrumur, vöðvafrumur og stoðfrumur. Stoðfrumur geta breytt sér í hvaða frumu sem er og er það þeirra sérhæfing.

Frumuskipting: er þegar fruma, oft kölluð móðurfruma skiptir sér í tvær eða fleiri frumur, sem oft eru kallaðar dótturfrumur.

Frjóvgun: er þegar sæðisfruma sameinast eggfruma og til verður nýr einstaklingur.

Þroskun: Þegar lífverur þroskast vaxa þær og gerð þeirra verður flóknari en áður.

Osmósa: er flutningur vatns inn í frumuna eða út úr henni. Osmósa kemur í veg fyrir að fruman þorni upp og er það mjög mikilvægt þar sem að 70% frumunnar er vatn.

Flæði: er ferli þar sem sameindir efnis sem er í ákveðnum styrk færast til svæðis þar sem minna er af sama efni.

Burður: er þegar sérstök burðarefni í frumuhimnunni bindast efnum utan frumunnar og draga þau í gegnum himnuna. Krefst orku og er aðeins notað ef að ekki er hægt að nota osmósu eða flæði.

Skipulagsstig lífvera: fruma – vefur – líffæri – líffærakerfi – lífvera.

Samskipti lífvera: frumframleiðendur – neytendur – sundrendur

Fæðukeðjur: Fæðukeðja lýsir því hvernig mismunandi hópar lífvera afla sér fæðu og þar með orku.

Fæðuvefur: er gerður úr öllum fæðukeðjum sem finna má í hverju vistkerfi.

Hringrás efna í náttúrunni, ljóstillífun – bruni – rotnun:

DNA: stór sameind úr deoxýribósakjarnsýru sem er efni genanna, geymir upplýsingar sem þarf til að búa til prótín og varðveitir allar erfðaupplýsingar frumna.

Gen: Litningar eru gerðir úr genum. Gen er sá hluti af DNA sameind sem afritast í eina RNA sameind.

Litningar: eru grannir þræðir sem fljóta um í kjarnanum, þeir stýra starfsemi frumunnar og miða erfðaeiginleikum hennar til nýrrar frumu.

Orkuþörf og orkuöflun lífvera: Allar lífverur þurfa orku til að komast af. Uppruna allrar orku má rekja til sólarorkunnar og ljóstillifandi plantna. Flest dýr fá orku úr fæðunni sem þau láta ofan í sig.

Ólífræn og lífræn efni: lífræn efni eru efnasambönd kolefnis nema koltvíoxíð, koleinoxið og nokkur sölt. Þau finnast í lifandi verum, úrgangi þeirra og leifum. Þau eiga það öll sameiginlegt að vera gerð úr kolefnisfrumeindum sem mynda megingrind sameindanna. Vetni finnst einnig í öllum lífrænum efnum og súrefni, nitur og brennisteinn í mörgum þeirra. Ólífræn efni eru öll efnasambönd sem eru ekki lífræn. Þau eru mun einfaldari efni og finnast í hinni dauðu náttúru. Mörg þeirra finnast einnig í lífverum og eru þeim ónauðsynleg eða myndast við starfsemi þeirra, t.d. súrefni og koltvíoxíð.

Vistkerfi: lifandi umhverfi er skipt upp í vistkerfi. HVert vistkerfi er eining eða heild sem nær bæði til allra lífvera og umhverfis þeirra.

Flokkunarkerfi lífvera: Flokkunarkerfi gengur út á að flokka lífverur niður í hópa/einingar. Fyrsta flokkunarkerfið, sem var flokkunarkerfi Aristólesar var byggt á því hvernig lífverurnar hreyfa sig. Þá voru öll dýr sem fljúga sett í einn flokk, öll dýr sem synda sett í annan og svo framvegis. Það var svo Linné sem að sá að þetta gekk ekki og var ekki nógu nákvæmt. Hann fann þá upp nýtt flokkunarkerfi, þar sem að lífverurnar eru flokkaðar eftir ríki plantna og ríki dýra og þaðan niður í minni einingar allt niður í tegundir. Flokkunarkerfi Linné er kerfið sem við notum í dag.

Kynlaus æxlun: æxlun þar sem er aðeins eitt foreldri. T.d. þegar gerill skiptir sér í tvennt.

Kynæxlun: æxlun tveggja foreldra þar sem afkvæmi skapast eftir að sáðfruma og eggfruma sameinast í ferli sem kallast frjóvgun. Afkvæmið hefur í frumum sínum blöndu af litningum beggja foreldra.

Ríki plantna: flokkunarfræði plantna skiptist í fimm ríki; sveppir, frumdýr, bakteríur, vefdýr og plöntur.

Berfrævingar og dulfrævingar: Dulfrævingar eru ákaflega fjölbreyttir að stærð og útliti og vaxa nánast hvar sem er á jörðinni. Þeir hylja fræ sín aldni. Þeir bera þar að auki blóma þar sem eggfrumurnar þroskast í lokuðu egglegi. Líkami þeirra skiptist í rót, stöngul og blöð. Dulfrævingar skiptast í einkímblöðunga og tvíkímblöðunga. Berfrævingar eru elstu fræplöntunar og komu fram nokkru áður en fyrstu dýrin gengu á land. Dulfrævingar hafa fræin ekki hulin neinu heldur eru þau alveg nakin eða óvarin. Þrjár helstu fylkingar núlifandi berfrævinga eru, köngulpálmar, musterisviðir og barrviðir.

Lauftré og barrtré: Barrtré hafa löng og mjó, nálarlaga eða hreisturlaga laufblöð sem eru kölluð barr. Barrtré þurfa ekki eins mikið vatn og lauftré og geta því vaxið þar sem að lauftré þrifist. Barr þolir vel kulda og flest barrtré halda því barrinu á veturna. Lauftré hafa flöt og breið laufblöð. Laufblöðin eru breið svo að sólin geti skinið vel á þau. Nær öll lauftré fella laufið á haustin og eru því lauflaus á veturna.

Ríki dýra: Hryggleysingjar – myndbreyting: Hryggleysingjar eru afar fjölbreytilegur hópur dýra. Það sem að hryggleysingjar hafa ekki er  baklæg stoðgrind (hryggur eða seil). Margar tegundir hryggleysingja hafa ytri stöðgrind sem vöðvar festast á. Rúmlega 90% dýra eru hryggleysingjar. Dæmi um hryggleysing er fiðrildi. Hjá fiðrildinu verður myndbreyting .. hin fullkomna myndbreyting eins og hún er oft kölluð. Lirfa – púpa – fiðrildi.

Munurinn á skordýri og áttfætlu: skordýr eru með sex fætur og áttfætlur með átta.

Hryggdýr: eru dýr sem hafa sérstaka gerð burðarsúlu í líkamanum, súlu sem við nefnum hrygg. Hryggurinn ber líkamann uppi og veitir honum ákveðna lögun. Hann verndar einnig mænuna. Hryggdýr hafa vel þróuð líffærakerfi og lokað blóðrásarkerfi.

Einkenni spendýra: Flest spendýr hafa hár á líkamanum. Spendýr hafa spena og ala afkvæmi sín á þeim. Spendýr fæða lifandi afkvæmi og spendýr anda með lungunum.

Veira: er örsmá eind sem getur smitað frumur lífvera. Veirur innihalda erfðaefni sem umlukið er hlífðarskel sem gerð er úr prótíni. Það sem að einkennir veirur er að þær geta ekki fjölgað sér utan frumunnar sem þær smita og þar sem að þær geta ekki fjölgað sér upp á eigin spýtur eru þær ekki taldar vera lifandi. Veirum er skipt í þrjá flokka, eftir því hvaða lífverur þær nota til að fjölga sér. Flokkarnir eru bakteríuveirur, plöntuveirur og dýraveirur.

Ríki frumvera: Frumverur eru einfrumungar með föstum kjarna. Flestar frumverur lifa í vatni, bæði söltu og fersku. Sumar frumverur lif a í jarðvegi og aðrar í öðrum lífverum. Frumverur eru ákaflega sundurleitar í útliti og starfsemi. Sumar þeirra eru frumbjarga en aðrar ekki. Frumverum er skipt í þrjá megin flokka; frumdýr, frumþörungar og slímsveppir.

Ríki dreifkjörnunga: Dreifkjörnungar eru einfrumungar með engan fastan kjarna. Í dagletu tali eru þeir kallaðir bakteríur og gerlar. Gerlar komu fyrst fram fyrir u.þ.b. 3,5 milljörðum ára og eru taldir hafa verið fyrstu lífverurnar. Þeir voru einu lífverurnar á jörðinna í c.a. 2 milljarða ára. Gerlar lifa í vatni, lofti, jarðvegi og í og á öðrum lífverum.

Ríki sveppa: Sveppir eru ófrumbjarga lífverur sem leysa upp vefi lifandi eða dauðra lífvera og nærast á þeim. Sveppir láta frá sér efnasambönd (ensím) sem leysa upp þau lífrænu efni sem þeir nærast á og síðan taka þeir til sína uppleystu næringarefnin. Þótt sveppir séu margvíslegir að lögun, stærð og útliti eiga þeir margt sameiginlegt. Þeir afla sér allir fæðu á sama hátt, bygging þeirra er eins í meginatriðum og flestir þeirra fjölga sér með gróum.

Ríkjandi og víkjandi gen: Ríkjandi gen mótar svipgerð eins jafnt hjá bæði arfhreinum og arfblendnum einstaklingum. Víkjandi gen mótar aðeins svipgerð ef einstaklingur er arfhreinn um það. Ef einstaklingur er arfblendinn, hefur víkjandi genið ekki áhrif á svipgerðina.

Arfhreinn og arfblendinn: Ef bæði gen samsætunnar eru eins, þá er einstaklingur sagður vera arfhreinn. Genin eru þá með sömu svipgerðina. Ef gen samsætunnar eru ólík er einstaklingur sagður vera arfblendinn. Það er misjafnt hvernig þessi gen hafa áhrif á svipgerðina, þau geta verið ríkjandi, víkjandi eða jafnríkjandi.

Líkindi og erfðaeiginleikar: Líkindi eru líkur á því að eitthvað gerist. Líkur eru mikið notaðar í erfðafræði. Til þess að reikna þær út eru oft notaðar svokallaðar reitatöflur. Í mönnum eru sumir erfðaeiginleikar ekki ákvarðaðir með svo einföldum hætti að hægt sé að útskýra þá eins og út frá ríkjandi og víkjandi genum. Húðlitur ræðst til dæmis af samstarfi fjögurra genapara, hvert í sínu sæti á litningasamstæðu. Mismunandi möguleikar á samsetningu þessara átta stöku gena leiða til allra þeirra mismunandi afbrigða af húðlit sem þekkjast hjá fólki.

Þróunarkenning Darwins – náttúruval : Í þróunarkenningu Darwins um náttúruval lagði hann áherslu á að einstaklingar sömu tegundar væru frá náttúrunarhendi misjafnlega tilbúnir að takast á við umhverfið. Þess vegna verða alltaf sumir undir í lífsbaráttunni og hinir hæfustu lifa af. Einstaklingar með eiginleika sem auka líkur á því að þeir komist af eru líklegri til að geta eignast og alið fleiri afkvæmi.

Kynbundar erfðir: allir karlar hafa XY litninga og allar konur XX. X litningar bera m.a.a gen sem ekki hafa neitt með kyneinkenni að gera. Y litningar hafa aftur á móti nokkur gen sem stjórna ekki karlkyneinkennum.

Blóðflokkar mannsins: Blóðflokkar mannsins eru, A = tveir möguleikar, AA, AO. B = tveir möguleikar, BB, BO. AB = einn möguleiki, AB. O = einn möguleiki, OO

Efnafræði:

Frumefni: er efni sem ekki er hægt að kljúfa niður í fleiri efni.

Efnasamband: er samsett úr ólíkum frumefnum

Efnablanda: blanda af tveimur eða fleiri hreinum efnum

Efnaformúla: er formúlan fyrir efnið = H2O

Hamskipti efna: Hamur ræðst af bræðslu og suðumarki. Hamskipti er þegar t.d. fast efni breytist í vökva, eða þegar vökvi breytist í lofttegund.

Bræðslumark: er þegar fast efni breytist í vökva. Bræðslumark vatns er 0°C

Suðumark: er þegar vökvi breytist í gufu. Suðumark vatns er 100°C

Efnahvörf – myndefni og hvarfefni: myndefni eru efni sem myndast, hvarfefni eru efni sem hverfa. Í efnajöfnunni H2O+CO2=C6H12O6+O2 eru H2 og CO2 efni sem hverfa og hin efnajafnan myndefni.

Rafeindir: sveima á hvolfum kringum kjarnann og eru neikvætt hlaðnar(mínus hleðsla).

Róteindir: eru í kjarna og hafa plús hleðslu, fjöldi róteinda segir til um sætistölu efnis.

Nifteindir: eru í kjarna og hafa enga hleðslu. Fjöldi róteinda og nifteinda segja til um massatölu frumefnis.

Lotukerfið: Mendelév setti fyrstur upp lotukerfið 1869. Hann raðaði efnunum upp í kerfi með vaxandi massatölu og setti efni með líka eiginleika í sömu dálka. Dálkrnir eru 8 efnaflokkar. Loturnar eru 7.

Sætistala: sætistala frumeindar ákvarðarst af fjölda róteinda. FJöldi róteinda ákveður því sætistölu frumefnis og þar með tegund þess.

Massatala: Fjölsi róteinda og nifteinda segja til um massatölu frumefnis.

Lotur: eru láréttu línurnar í lotukerfinu.

Flokkar: eru lóðréttu línurnar í lotukerfinu.

Jónir: Sumar frumeindir geta losað sig við rafeindig og aðrar geta tekið til sín rafeindir. Þá verða þær annaðhvort plús eða mínus hlaðnar.

Sýrur og basar: Sýrur gefa frá sér H+, basar geta tekið til sín H+

.. seinasta bloggið búúúiiiiið! Never again!

Jæja þá styttist óðum í lokapróf. Í vikunni höfum við verið að rifja upp bæði það sem við gerðum í 9.b og glósur síðan í vetur. Ég verð nú að segja ða ég var farin að vera ansi mikið stressuð, þar til í dag þegar Gyða sagði okkur að allt prófið væri krossapróf þvílíkur léttir, en í dag fengum við líka 3 gömul samræmd próf sem að við getum æft okkur á. Við fengum líka blað yfir það sem við þurfum að læra fyrir prófið svo að þetta er allt að gerast. Í vikunni erum við aðallega búin að fara í líffræði en fórum smá í erfðir og þróun í tímanum í dag, en ég held að ég hafi aldrei verið í raungreinatíma sem leið svona hratt .. haha, enda var Jón Aron algjörlega að standa sig í bröndurunum En nú ætla ég að segja bara svona stuttlega um hvað líffræði fjallar.

Líffræði eða lífvísindi er sú vísindagrein sem fjallar um lífið. Allir þættir lífs eru rannsakaðir, efnasamsetningar lífvera, umhverfi þeirra og atferli. Einnig er fjallað um sögu lífs frá uppruna og þróun þess þar til dagsins í dag.

En þar sem að við vorum nú líka að læra um DNA þá ætla ég að skella hérna inn einu myndbandi um það

Jæja ætli maður verði ekki að blogga um þetta fræga eldgos sem að er að gera allt brjálað um allan heim

Eldgos geta hafist án fyrirvara, en gera þó oftast boð á undan sér t.d. með jarðskjálftum. Elding er ljós sem sést frá rafstraumi sem hleypur milli staða í skýjum eða á milli skýja og yfirborðs jarðar. Rafstraumurinn sem myndar eldinguna hitar loftið í næsta nágrenni að úr verður sprenging og hljóðbylgja sem við köllum þruma sem berst í allar áttir. Þegar eldgos verður undir jökli, eins og er einmitt í Eyjafjallarjökli þá verða meiri eldingar. Eldingarnar myndast vegna rafhleðslu í gosmekkinum. Hleðslan verður til í gígnum þegar vatn og kvika sameinast. Gösmökkurinn verður rafhlaðinn og hleðslan losnar í eldingar, þetta ferli er einnig kallað skammhlaup. Oftast hlaupa eldingarnar milli staða í mekkinum, en það getur komið fyrir að þær fari til jarðar. Það gerðist einmitt þegar Kötlugosið var árið 1755, þá dóu bóndi og vinnukona þegar elding hitti jörðina. Fólkið var í 30 km fjarlægð, bóndinn dó samstundis en konan lifði í nokkrar vikur en dó svo. Í gosinu í Eyjarfjallarjökli er mikið öskufall og er alveg magnað að sjá öll túnin sem voru byrjuð að grænka, en eru núna alveg grá, eins og það sé búið að malbika þau. Þegar öskufall myndast, verður allt grátt og dimmt yfir. Í öskunni eru ýmis eiturefni. Gjóskan frá eldstöðvum mengar gróður og vatn og eru grasbítum mjög hættuleg. Öskukornin eru agnarsmá og oddhvöss og vanda særindum í öndunarfærum, meltingarveg og augum. Flúormengunin stuðlar að kalkskorti og flúoreitrun leiðir til gadds og Fætlis í skeppnum. Þegar dýr fá Gadd breytist bit þeirra og þá er erfiðara fyrir þau að bíta, tyggja og jórtra. Fætlur eru beinmyndanir í fótleggjum og valda helti. Þegar menn fá flúoreitrun kemur hún fyrst fram í blettum á glerungi og í kjölfarið fylgja skemmdir á tönnum. Menn geta líka fengið liðverki, aukna beinmyndun og áhrif á hjarta og æðakerfi.  Á bæjunum fyrir neðan Eyjafjallarjökul hafa öll dýr verið tekin inn og hjálpuðust björgunarsveitarmenn að við að ná seinustu útigangshrossunum inn á hús

En þar sem að maður á nú alltaf að líta á björtu hliðarnar í öllu, þá er mjög jákvætt að ekki kom mikið jökulhlaup. Jökulhlaup verða þar sem jarðhiti eða eldstöðvar eru undir jöklum. Hitinn bræðir jökulinn og þegar vatnsyfirborðið er nógu hátt, til að lyfta jöklinum þá verður jökulhlaup. Við gos undir jökli, verður hætta á hlaupi í ám, sem getur valdið miklu tjóni á t.d. mannvirkjum. Jökulhlaupin geta komið skyndilega og af miklum krafti. Með hlaupinu geta ferðast stórir ísjakar og þeir skemma flest sem að á vegi þeirra verður.

En annars vorum við í fyrirlestrartíma í gær og svo er könnun á morgun

Gat því miður ekki horft á það heima en set hérna inn myndband af gosinu og vona bara að það sé gott

Jæja þá er páskafríið búið og skólinn bara að klárast. Núna á mánudaginn byrjuðum við á seinasta hlekk vetrarins, 10.hlekk. 10. hlekkur fjallar um varma og orku. Í mánudagstímanum var fyrirlestrartími eins og vanalega og fengum við glósur og reyndum við að gera eitthvað í hugtakakorti. Orka er skilgreind sem hæfni til að framkvæma vinnu, hún er grundvallarstærð sem hvert eðlisfræðilegt kerfi hefur að geyma. Mismunandi form orku eru: hreyfiorka, stöðuorka, varmaorka, efnaorka, rafsegulorka og kjarnaorka. Varmaorka stafar af hreyfingu einda. Ef að hreyfing rafeindana er meiri þá er varminn meiri. Tilfærsla á varma kallast varmaflutningur. Varmi getur flust á þrjá vegu milli hluta, með: varmaleiðingu, varmaburði og varmageislum. Varmi flyst gegnum efni með beinni snertingu milli sameinda. Efnið getur verið fast efni, vökvi eða lofttegund. Varmi er mældur í júlum (J).

Jæja þá er vettvangsferðin um Þjórsárdal búin Við mættum í skólann í gær og fórum upp í rútu og keyrðum í Árnes. Í Árnesi hittum við sveitastjóra Skeiða- og Gnúpverjahrepps, Gunnar Örn Marteinsson. Við fórum inn í fundarsalinn í Árnesi og þar talaði Gunnar við okkur og svaraði öllum þeim spurningum sem að við höfðum skrifað niður og vildum svör við. Mér fannst við fá mestar upplýsingar fyrir okkar vinnu hjá Gunnari, sennilega af því að í virkjununum vorum við nú ekki mikið að tala um ferðaþjónustu, en hjá Gunnari fengum við svör við öllum spurningunum sem við höfðum skrifað niður og höfðum ákveðið að spurja í ferðinni. Við fórum aftur af stað í rútunni og héldum í Skaftholt. Skaftholt er heimili þar sem að búa 8 þroskaheftir einstaklingar, ástæðan fyrir því að við fórum þangað var að í Skaftholti er allt lífrænt ræktað. Þar er ekki notaður neinn áburður, ekki venjulegar rúllur af því að á þeim er plast og vegna plastsins súrnar heyið og í það koma gerlar og það er ekki gott fyrir ostagerðina sem þar er, en í Skaftholti er ostagerð, þau búa til sinn eigin ost og selja líka í 2 búðir. Þau versla ekki í almennum lágvöruverslunum heldur fá þau matinn í stórum skömmtum með Pálmari á 4-6 vikna fresti og þar fá þau allt .. meira að segja sjampó og klósettpappír .. og sjampóið er lífrænt!! það fannst mér alveg magnað Í Skaftholti gátum við líka spurt spurninga og fengið svör. Eftir að við höfðum verið í Skaftholti fórum við að Stóra-Núpi, þar fórum við í leiki, fengum okkur að borða og skoðuðum kirkjuna. Svo hoppuðum við uppí rútuna enn á ný og ferðinni var heitið í Þjórsárdalsskóg. Við löbbuðum inn í skóginn, töluðum aðeins saman, fórum í snjóstríð og löbbuðum svo til baka (ágætis útrás svona;) Næst var það Þjóðveldisbærinn. Þar sagði Evelyn okkur söguna af Gauki á Stöng og svo fórum við í nokkra leiki Aftur var það rútan og Emil þessi magnificent bílsstjóri keyrði okkur í Búrfellsvirkun. Þar tók Daði Viðar Loftsson á móti okkur og sýndi okkur virkjunina og svaraði spurningum. Þegar við höfðum skoðað virkjunina fórum við og fengum okkur köku og kex í boði Landsvirkjunar. Svo var haldið í Sultartangavirkjun og fór Daði með okkur í gegnum hana líka. Það seinasta sem við gerðum áður en við fórum í Hólaskóg var að við kíktum í einhvern part af virkjun eða eitthvað svoleiðis og Daði kveikti á vatninu og það streymdi og streymið var ekkert smá! þetta var rosalegt og ekkert smá gaman að sjá þetta. En að lokum var haldið í Hólaskóg vúhú! Þar var sko ýmislegt gert, við borðuðum hakkó og spaghettó, brauðó og grænmetó fórum í gufubað, spiluðum spil, spjölluðum saman, fórum í leiki, borðuðum nammi, drukkum gos, sungum afmælissönginn fyrir Daða Geir oooog fengum svo þennan dásamlega nætursvefn! takk fyrir mig

Í þessari viku erum við búin að vera að halda áfram að læra um rafmagn. Á mánudaginn fengum við glósur og Hildur Lilja var með fyrirlestur. Í dag erum við í tölvuverinu og erum að klára verkefnið í rafmagnsforritinu sem við byrjuðum á seinasta miðvikudag. Við vorum til dæmis að prófa að setja allskonar hluti eins og strokleður, blýanta, bréfaklemmur, skæri og fleira og sáum svo hvaða hlutir leiða. Á morgun förum við svo í Þjórsárdalinn og skoðum ýmislegt.

Sælir núna, it’s blogging time! Í þessari viku vorum við að læra um rafmagn hjá Hildi Lilju og héldum áfram í þemaverkefninu hjá Gyðu og Evelyn. Í mánudagstímanum vorum við að glósa. Við unnum öðruvísi, þ.e.a.s. fengum ekki glósur og fylgdumst með glærusýningunni, heldur glósuðum við sjálf. Mér fannst það alveg fínt, ágæt tilbreyting Allavega þá vorum við að glósa um rafmagn, róteindir, rafeindir, nifteindir, aðdráttarkraft, fráhrindikraft, stöðurafmagn, hvað eru leiðarar, rafhrif, afhleðslu og rafstraum.

Rafmagn er orka sem byggist á rafeindum sem hafa flust úr stað og leita í átt til róteinda -Rafmagn byggist á aðdráttarkrafti.

Frumeind saman stendur af: róteind í kjarna sem er plúshlaðin. Rafeind utan við kjarna sem er mínushlaðin og nifteind í kjarna sem er óhlaðin.

Fjöldi róteinda og rafeinda í frumeind er sá sami. Róteindir geta færst úr stað en ekki róteindir. Róteind og rafeind hafa rafhleðslu.

Aðdráttarkraftur er þegar + og – nálgast hvort annað.

Fráhrindikraftur er þegar + og + eða – og – mætast.

Stöðurafmagn er til staðar þegar rafhleðslur safnast fyrir í hlut vegna rafeinda sem hafa færst af einum hlut á annan. Dæmi: eins og gerðist í blöðrutilrauninni, þá færðust rafeindirnar færðust á milli hársins og blöðrunar.

Í miðvikudagstímanum vorum við að gera 2 athuganir og fórum svo í tölvuverið og unnum í rafmagnsforriti sem er mjög sniðugt. Á fimmtudeginum vorum við að vinna í þemaverkefninu um Þjórsárdal og fannst mér það ganga mjöööög vel og er ansi ánægð með hópinn eins og hann er núna:) Við unnum mjög vel og náðum að komast yfir ansi mikið. Í næstu viku erum við að fara inn í Þjórsárdal að skoða virkjanir, Gjána og flr. svo ætlum við að gista og vonandi verður bara rosa stuð

Set hérna inn link þar sem að hægt er að lesa sér til um hvað rafmagn er ..

http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=4471

Þá er bara komið að seinustu önninni hérna í Flúðaskóla, eða þriðju önn þessa skólaárs. Í seinustu viku skiluðum við vinnubókum og tókum stutta könnun á fimmtudeginum, þegar við höfðum lokið við könnunina voru bara umræður og fórum við aðeins í kynfræðslu. Núna er semsagt byrjuð ný önn og erum við með kennaranema sem heitir Hildur Lilja og ætlar að vera með okkur í  tímum fram að páskum. Við erum núna að læra um rafmagn og erum við að fara í frekar stórt þemaverkefni sem við erum að vinna bæði í raungreinum og samfélagsfræði. Okkur verður skipt niður í hópa og erum við að fara að kynna okkur Þjórsárdalinn. Við eigum að halda úti bloggsíðu, þ.e.a.s. hópurinn saman á meðan á verkefninu stendur. Í tímanum í dag vorum við að gera verkefni með blöðrur. Við áttum að nudda því við hárið á okkur og færa svo blöðruna frá og sjá hvernig hárið brást við. Við prófuðum líka að nudda tveimur blöðrum í hárið og setja blöðrurnar hlið við hlið á borð og þá sést að þær ýtast burt frá hvor annari.

jæææjaaa þá erum við byrjuð á nýjum hlekk, 8.hlekk og hann fjallar um líffræði. Í hlekknum erum við aðallega að læra um fósturfræði og allt um það hvernig barnið fæðist og allt það ferli. Semsagt í vikunni höfum við fengið fyrirlestur bæði í mánudagstímanum og fimmtudagstímanum. Á miðvikudaginn unnum við svo smá verkefni í tölvum sem að við áttum að vinna sjálf og senda Gyðu í lok tímans.

Ég ætla að skella hérna inn tveimur myndböndum, annað stutt og segir frá hvernig líkaminn virkar frá getnaði að fæðingu. Hitt myndbandið er mjööööög fallegt :’) og sýnir hvernig barnið þroskast á þessum níu mánuðum.

http://www.youtube.com/watch?v=vP3Ag95bzm8&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=jvanNDQhlYI&feature=related

BBÍB

Á fimmtudaginn byrjuðum við á nýjum hlekk um bylgjur. Við unnum með hugtakakortið og bættum inn ýmsu sem tengist bylgjum og náðum að flækja það alveg þvers og kruss.

Bylgjur geta t.d. verið hljóðbylgjur, ljósbylgjur, vatnsbylgjur, rafsegulbylgjur og flr.

Bylgja er röskun á jafnvægisstöðu. Bylgja flytur orku og dæmi um bylgjur eru þverbylgjur og langsbylgjur. Bylgjur berast best í föstum efnum, næst best í vökva og verst í lofttegundum (andrúmslofti).  Heil bylgha hefur mismunandi lögun sem ræðst meðal annars af bykgjulengd og sveifluvídd. Hæsti punktur kallast öldutoppur og lægsti punkturinn kallast öldudalur. Fjarlægðin frá jafnvægisstöðu til öldutopps, eða frá jafnvægisstöðu til öldudals er mesta útslag eða sveifluvídd bylgjunnar. Hljóðbylgjur eru langsbylgjur og ljós er þverbylgja. Eiginleikar bylgju eru endurvarp – bergmál, ljós og litir. Bylgjubeygja – þegar bylgjur breyta um stefnu. Bylgjubrot – þegar stór alda kemur að landi brotnar hún upp og er það dæmi um bylgjubrot. Samhliðun – tveir hljóðgjafar sem styrkja hvorn annan eða draga hvorn annan niður. Hermun – allir hlutir hafa eigin tíðni. Ef að tveir hlutir hafa sömu tíðni getur annar hluturinn sprungið, (t.d. glas).