Sveppir

May 4th, 2010 by ingvarhersir

Sveppir eru um margt sérstæðar lífverur og því flokkaðir í sitt eigið ríki, svepparíkið. Lengi vel voru þeir samt flokkaðir með plöntum enda við fyrstu sýn líkari þeim en dýrum. Grundvallarmunur er þó á sveppum og plöntum: Plöntur eru frumbjarga og með Blaðgrænu en sveppir ekki. Þeir passa heldur ekki í hóp með dýrum vegna þess að þeir draga í sig næringu í stað þess að melta hana og þeir hafa frumuvegg. Tiltölulega stutt er síðan sveppir voru færðir úr plönturíkinu og í sitt eigið ríki. Sveppir geta tekið yfir mjög stór svæði; það sem étið er af sveppnum, hatturinn (aldinið), eru einungis kynfæri sveppþráðakerfis sem er ofan í jörðinni, stundum á margra hektara svæði. Sveppir eru margir fjölfruma og vaxa þræðirnir í endann, en ger er ágætt dæmi um einfruma svepp. Sumir sveppir lifa í samlífi með bakteríum og þörungum, aðir tengjast rótarendum plantna og mynda með þeim svepprót. Á Íslandi eru til um 550 tegundir kólfsveppa sem geta orðið það stórir að vel má sjá þá með berum augum. Suma þeirra má borða en aðrir eru eitraðir. Þegar sveppir eru tíndir verður alltaf að ganga vel úr skugga um að um óeitraðar sveppategundir sé að ræða, að þeir séu bragðgóðir og óskemmdir. Í heiminum öllum eru um 1.000 sveppategundir ætar en það er aðeins lítill hluti þeirra 30.000 tegunda kólfsveppa og 33.000 tegunda asksveppa sem þekktar eru. Alls eru þekktar nálægt 80.000 tegundir sveppa í heiminum en talið er líklegt að tegundir sveppa séu um 1.5 milljónir talsins.

Frumverur

May 2nd, 2010 by ingvarhersir

Frumverur eru eitt af ríkjunum 5. Frumverur eru skilgreyndar þannig að þær séu einfrma lífverur með frumukjarna. Frumverur geta verið Frumbjarga og ófrumbjarga eða bæði. Flestar lifa í vatni eða rökum jarðvegi, sumar í stærri lífverum, þær geta verið Sníklar og valda hýslinum skaða en sumar lifa í samlífi við Hýsil sinn.

Ríki frumvera skiptist í margar ólíkar fylkingar. T.d.

  • Frumdýr. Líkjast Dýrum að lifnaðarháttum, Eru ófrumbjarga og geta flest hreyfst sig úr stað. Frumdýrum er skipt í Slímdýr, Bifdýr, Svipudýr og Gróudýr
  • Frumþörungar. eru frumbjarga, einfruma lífverur. Nýta sér orku ljós til þess að búa til eigin fæðu úr einföldum ólífrænum hráefnum. Framleiða 60-70% Alls súrefnis með ljóstillífum.
  • Slímsveppir. eru ófrumbjarga, eru sýnlegir á vissu skeiði lífsferilsins, eru þannigólíkir öðrum lífverum. þeir fjölga sér með Gróum. Með frumvegg á gróustigum en ekki á slímstiginum.

Hlekkur 10

April 15th, 2010 by ingvarhersir

Jæja þá vorum við að byrja á Hlekk 10 á mánudaginn. Hlekkurinn fjallar um varma og varmaorku. 

Varmi er hugtak í eðlisfræði og er sú orka sem flyst á milli misheitra hluta við varmaskipti með geislun eða leiðni. Varmi flyst alltaf frá heitari hlut til þess kaldari, að því gefnu að hlutirnir séu í varmasambandi, og ef báðir eru jafn heitir flyst enginn varmi milli þeirra. Varmi í varmafræði samsvarar til vinnu í aflfræði. Mælieiningin fyrir varma í alþjóðlega einingakerfinu er júl.

Í daglegu tali, í staðaheitum og kveðskap getur orðið „varmi“ verið samheiti orðsins „hiti“.

Tekið af Wikipedia

Dæmi um Varma eru eldgos en það hafa komið 2 eldgos síððasta mánuðinn í Fimmvörðuhálsi og í Eyjafjallajökli. hérna er myndband sem lýsir eldgosum http://www.youtube.com/watch?v=NBPwwt0HuVo  og annað um varma  http://www.youtube.com/watch?v=f1eAOygDP5s&NR=1    

Blogg um sidustu vikurnar

April 14th, 2010 by ingvarhersir

Vid hofum verid ad læra um alskonar orkur t.d. Stöðuorku og hreifiorku.

þjórsárver

March 11th, 2010 by ingvarhersir

Þjórsárver er samheiti yfir ver og gróðursvæði milli Hofsjökuls og Sprengisands. Þjórsárver eru einstök í íslenskri náttúru að því leyti að gróðurþekjan er í yfir 600 metra hæð og þar á einn þriðji hluti allra heiðagæsa í heiminum varpstöðvar sínar. Afréttir Gnúpverja (Gnúpverjaafréttur) og Ásamanna liggja meðal annars í Þjórsárverum.

Þjórsárver eru gróðursæl ver með tjörnum og rústum. Vestan Þjórsár einkennast verin einnig af þeim mörgu jökulkvíslum sem koma undan Hofsjökli. Svæðið er flatlent og hallalítið. Innst í Þjórsárverum eru tvö Arnarfell, hið mikla og hið litla.

Landsvirkjun hefur lengi haft á teikniborðinu að reisa í Þjórsárverum stíflu og mynda þar miðlunarlón til að safna vatni yfir vetrartímann. Því ætti síðan að dæla yfir í Þórisvatn til að nýta það í öllum virkjunum á Þjórsár-Tungnár-svæðinu. Við þetta myndi stórt gróðursvæði fara undir vatn og fossar í Þjórsá týnast vegna þess hve lítið vatn yrði í þeim. Talað var um „9 til 5 fossa“ – hægt væri að hleypa vatni á þá á milli klukkan 9 og 5 yfir daginn svo ferðamenn gætu notið þeirra.

Fréttir

March 3rd, 2010 by ingvarhersir

http://www.mbl.is/mm/frettir/taekni/2010/03/02/breytti_mondli_jardar/?ref=morenews

hér er frétt um það að jarðskjálftinn í Chile breytti möndli jarðar þannig að sólarhringurinn er einni nanósekúntu styttri en áður.

http://www.mbl.is/mm/frettir/taekni/2010/02/24/stjarna_etur_fylgihnott/?ref=morenews

hérna er svo frétt um það að þessi stjarna sé að éta einn af fylgihnöttunum sínum. þessi stjarna er stödd í stjörnumerkinu ökumanninum

 http://www.mbl.is/mm/frettir/taekni/2010/03/01/isbirnir_ung_dyrategund/?ref=morenews

og hérna er svo frétt um ísbirni

Kynfæravörtur

February 17th, 2010 by ingvarhersir
 

HPV – Human Papilloma Virus.

Algengi Með algengari kynjúkdómum á heimsvísu. Undanfarin ár hafa u.þ.b. 400 Íslendingar greinst með vörtur ár hvert. Áberandi er að tíðni þessarar vörtu fer vaxandi í aldurshópnum 15-18 ára.
Áhættuhópar Fólk með marga rekkjunauta og þeir sem taka áhættur í sínu kynlífi (nota ekki smokkinn).
Smitleiðir Vörtusmit berst við snertingu slímhúða við samfarir. Getur einnig smitast þegar húð snertir húð.
Einkenni Allt að 9 mánuðir geta liðið frá smiti, þangað til vörturnar brjótast fram. Vörturnar eru ýmist eins og blómkál í útliti eða flatar þá jafnvel ósýnilegar.

Karlar: innan á forhúð undir kransinum á kóngnum. Við sáð/þvagrásarop í 1/3 tilfella. 

Konur: á skapabarmana í leggöng eða við endaþarminn. Fyrir kemur að vart verður við vörtur í munnholi og koki. Geta verið mjög þrálátar. Einkennin geta versnað ef ónæmiskerfi þitt er lélegt, ef þú ert barnshafandi eða með sykursýki.

 
Forvarnir Smokkurinn – vörturnar eru bráðsmitandi, því er áríðandi að viðhafa ábyrgar kynlífsvenjur.
Læknir Penslar flötu “ósýnilegu” vörturnar með 5% ediksýruupplausn, sem sjást þá sem hvít svæði.
Frystimeðferð og penslun með kynfæravörtueitri (podophyllin). Húðsjúkdómalæknir getur beitt leysigeislameðferð. Meðhöndlun erfið og stundum árangurslítil. 
Horfur Getur valdið krabbameini í kynfærum. 95% kvenna með leghálskrabbamein hafa verið með kynfæravörtur. Mikilvægt að fylgjast með frumubreytingum sérstaklega í konum. Ólæknanlegt en einkenni hverfa með aldri.

þar sem við erum að gera plakat um kynfæravörtur þá áhvað ég að skrifa blogg um þetta. þetta er tekið af astráður.is

Ljósið

February 3rd, 2010 by ingvarhersir

hérna er einhvað um ljósið tekið af Wikipedia:

Ljós er rafsegulbylgjur innan ákveðins tíðnisviðs, en oftast er átt við það tíðnisvið sem mannsaugað greinir. Við nánari athugun er hægt að sýna að ljós er í senn bylgjur og ljóseindir og er í því sambandi talað um tvíeðli ljóss. Frægasta tilraunin sem sýnir fram á bylgjueðli ljóss er tvíraufa tilraun Youngs, þar sem ljósi er beint í gegnum tvær raufar, með bili milli raufann af sömu stærðargráður og bylgjulengd ljóssins. Ljósið sýnir þá svokallaða samliðunar- eða víxleiginleika. Ein helsta tilraunaniðurstaða, sem styður tilvist ljóseinda ljósröfun, þar sem ljós örvar frumeind og veldur ljósröfun. Til þessa dags hefur ekki verið unnt skýra þess tilraun með ljósbylgjum.

Sýnilegt ljós, sem er það ljós sem mannsaugað getur numið, með bylgjulengd á bilinu 400 til 700 nm. Sýnilegt ljós spannar því rafsegulrófið milli innrauðs og útfjólublás ljóss. Ljóshraðitómarúmi) er um 300,000 km/s.

Ljósgjafi er hlutur, áhald eða tæki sem gefur sýnilegt ljós, t.d. kerti, ljósapera, flúrljós og tvistur (díóða). Geislatæki gefur geislun, sem að mestu utan sýnlega sviðsins, en geislagjafi gefur jónandi geislun, sem stafar af geislavirkni.

hérna er svo myndband

Hljóðmúrinn og nýr Hlekkur

January 28th, 2010 by ingvarhersir

Í gær byrjuðum við í nýum hlekk sem fjallar um bylgjur. einnig voruum við að klára að gera skýrslu um mælieiningar s.s. kraft, vinnu og fleira. ég var í hóp með Birgi Gulla og Halldóri. ´

Hér er svo smá um hljóðmúrinn tekið af Vísindavefnum.

Hljóðhraðinn er útbreiðsluhraði hljóðbylgna í lofti, það er sá hraði sem hljóðbylgjur ferðast með um loftið. Hljóðhraði minnkar með lækkandi hita og lækkar því í aðalatriðum með hæð, en er um 1200 km/klst við sjávarmál og venjulegan hita og þrýsting. Þessi hraði er stundum kallaður hljóðmúrinn og má rekja þá orðanotkun til þess þegar menn álitu að hann myndaði efstu hraðamörk flugvéla, eins konar múr eða mörk sem þær kæmust ekki yfir. Flugvélin verður einmitt fyrir snörpum hvirfilstraumum og höggum þegar hún kemst á þennan hraða en eftir að hún er komin fram úr honum er flugið aftur eðlilegt gagnvart henni og þeim sem í henni eru.

Frá árinu 1947, þegar “múrinn” var fyrst rofinn, hafa menn hins vegar smíðað fjölda flugvéla sem fljúga yfir þessum mörkum. Komið hefur í ljós að miklar drunur fylgja slíku flugi og hafa þær verið nefndar hljóðbylgjudrunur eða hljóðhögg (e. sonic boom).

og  hér er svo myndband af þotu að rjúfa hljóðmúrinn

Svefnleysi veldur þunglyndi og hvað þið höfuð gert í vikunni

January 6th, 2010 by ingvarhersir

http://mbl.is/mm/frettir/taekni/2010/01/02/svefnleysi_veldur_thunglyndi/
Rannsókn, sem gerð var á vegum læknadeildar Kólumbíuháskóla í Bandaríkjunum bendir til þess, að unglingum, sem fá ekki nægan svefn, sé hættara við að fá þunglyndi en þeir sem sofa vel og lengi.

„Niðurstöður okkar samræmast þeirri kenningu, að skortur á svefni sé áhættuþáttur í þinglyndi og stuðli ásamt öðrum áhættuþáttum í flóknu samspili að þessari geðröskun,” sagði James Gangwisch, sem stýrði rannsókninni í grein sem birtist í tímaritinu Sleep í gær.

við Halldór og Birgir vorum valdir samann í hóp ásammt Gull sem mætti ekki í dag við eigum að búa til bækling og plakat um Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta sem fann upp rafhlöðuna