Heklugos

Hekla stendur á u.þ.b. 40 km langri gossprungu með na og sv stefnu, en sjálft fjallið er nærri 5 km langt.  Hæð þess losar 1500 m.  Talið er að eldfjallið sé 6000-7000 ára og telst það ungt að árum, því að jarðfræðingar álíta að megineldstöðvar verði allt að 100 þúsund ára.  Líklega eru Heklugos orðin rúmlega 20 á sögulegum tíma og nálægt 25 sinnum hefur gosið í umhverfi þess.  Fyrsta gos, sem getið er um, var árið 1104, þegar alla byggð tók af í Þjórsárdal og á Hrunamannaafrétti.  Eitt stærsta gosið varð árið 1300, þegar fjallið rifnaði að endilöngu og gosdrunur heyrðust alla leið norður í land.  Myrkur um miðjan dag náði alla leið norður, þannig að enginn þorði á sjó.  Bæir féllu í jarðskjálftum og mannfall og harðindi fylgdu þessu gosi, sem stóð í heilt ár.  Árið 1510 þeytti Hekla steinum svo langt, að einn slíkur varð mannsbani í 45 km fjarlægð.  Í stórgosi árið 1693 sáust 14 gígar gjósa samtímis.  Þá lögðust 50 bæir í eyði um tíma og einn endanlega, Sandártunga í Þjórsárdal.

SKRÁ YFIR HEKLUGOS

Sigurður Þórarinsson jarðfræðingur sendi frá sér skrá um Heklugos árið 1968 og samkvæmt henni er hægt að skipta allt að 7000 ára gossögu megineldstöðvarinnar í þrjú tímabil:

Virkni á sprungukerfum sunnan og suðaustan núverandi stöðu fjallsins. Súra þeytigosvirkni, sem náði hámarki á tímabilinu 2000 fyrir Kristsburð og fram að fæðingu frelsarans.  Tímabil blandgosvirkni, sem myndaði ísúr hraun og blágrýti, þ.m.t. stórgosið 1104.

Sigurður komst að eftirfarandi niðurstöðu um Heklugos með rannsóknum sínum:
.

Ár

1104
1156
1206
1222
1300
1341
1389
1510
1597
1636
   
1693
1766
1845
1947
1970
1980
1981
1991
2000

Goslengd

 ?
 ?
 ?
 ?
 1 ár
 ?
 ?
 ?
 > 6 mán.
       
 1 ár
   
 7-10 mán.
 2 ár
   
 7 mán
 13 mán.
        
 2 mán.
 1-2 vikur
       
 1-2 vikur
       
 1 vika
 
 10 dagar

Goshlé

>200-300
53 ár
46 ár
15 ár
   
78 ár
40 ár
47 ár
   
120 ár
 
86 ár
   
39 ár
56 ár
72 ár
   
77 ár
   
101 ár
22 ár
10 ár
11 ár
   
10 ár
9 ár    

Hraun km²

Ekkert 
>0,53
?
?
>0,5
?
>0,2
?
?
?
?
1,3 ca
0,63
0,8
     
0,2
0,15
0,15
?
?

Gjóska km³

     
?
0,03
   
0,01
   
½
0,08
   
0,08
0,32
   
0,24
0,08
0,3
0,4
     
0,28
   
0,21
0,07
   
0,09
0,09
   
?
?

Gjóskustefna

N
SSA?
   
ANA
A
       
N
       
VNW
   
SSA
SV
SA
NA
NNV
N
       
SA
     
S
NNV
   
N
       
N
       
?
?

Skaði

Mikill
Lítill
Lítill
Lítill
Mikill
Mikill
Talsv.
Mikill?
Lítill
Lítil
Mikill
Talsv.
Lítill
Lítill
Lítill
Talsv.
Talsv.
Lítill
Lítill

þessar upplýsingar eru fengnar af heimasíðu nat norðurferðir ef þið vilji lesa meira um þetta getið þið smelt á linkinn.