Fanney Margrét

Þetta verður víst mitt seinasta blogg hér enda förum við bráðum að  klára þennan blessaða skóla, en fyrst að þetta verður seinasta bloggið þá er ég búin að ákveða að gera það með stæl !

Við erum búin að vera í roooosalegri upprifjun núna undanfarið enda alls ekki veitt af . Það er búið að vera í líffræði, efnafræði, jarðfræði og fleira en ég ætla að setja lauslega  inn ýmislegt sem ég held að verði mér gagnlegt fyrir lokaprófið.

Líffræði:

• Einkenni lífvera:

Algengustu frumefnin í lífverum eru kolefni, vetni, nitur og súrefni.

Æviskeið er sá tími sem hver lífvera lifir.

Æxlun er ferli þar sem lífverur eignast eitt eða fleiri afkvæmi í sinni mynd.

• Nauðþurftir lífvera:

Lífverur þarfnast orku til þess að nota við efnaskipti. Sólin er frum uppspretta þeirrar orku sem langflestar lífverur nota.

Allar lífverur þarfnast næringu og vatns. Samkeppni er barátta um fæðu, vatn og orku.

Frumur:

• Gerð & hlutverk frumna:

Frumuveggurinn sem finnst bara hjá plöntufrumum, er úr beðmi og verndar og styrkir frumuna.

Frymið er allt lifandi efni frumunar.. í staðin fyrir að halda áfram að telja upp öll líffæri frumna þá ætla ég bara að setja inn tvær myndir inn eina af plöntufrumu og aðra af dýrafrumu.

Eðlisfræði:

• Kraftur:

Kraftur er áhrif sem geta breytt hreyfingu hlutar. Eining SI-kerfisins fyrir kraft er njúton.

þyngd hlutar á jörðu er mælikvarði á það með hversu miklum þyngdarkrafti jörðin verkar á hlut.

Vinna er orkubreyting sem verður þegar hlutur færist úr stað fyrir tilstilli krafts.

Júl er mælikvarðinn fyrir vinnu.

Orka er hæfileiki til þess að framkvæma vinnu.

 ALLT ER ORKA! - myndband.

Sólkerfið:

Geimþokukenningin felur í sér að sólkerfið hafi átt upptök sín í geysimiklu skýi úr ryki og gasi.

SÓLKERFIÐ VERÐUR TIL - myndband

• Stjörnur:

Stjörnur eru afar misjafnar að stærð, allt frá litlum nifteindastjörnum til gríðarstórra regnrisa.

Efnið í flestum stjörnum er aðallega vetni og helín í eins konar gasformi.

Jæja ég er búin að blogga, takk fyrir mig

Já já núna erum við búin að vera á fullu að undirbúa okkur fyrir lokapróf.                                                                                              Á mánudaginn var ég ekki í skólanum en krakkarnir voru víst í upprifjun.                                                                                               Á miðvikudaginn var upprifjun.                                                                                                                                                                                Á fimmtudaginn vorum vorum við í upprifjun um erfðafræði og fengum gömul lokapróf til að æfa okkur sem voru um erfðir& þróun, lifandi veröld og einkenni lífvera.

Ég ætla aðeins að fjalla um flokkunarfræði vegna þess að við höfum aðeins verið að gera upprifjun úr því.

Þesssi mynd er af flokkunarfræði en þessi tvö neðstu eru frekar víðtæk og við höfum ekki notað.

Flokkunarfræði er vísindagrein sem fjallar um flokkun lífvera.

Á mánudaginn var fyrirlestratími og á morgun verður könnun. Núna í þessari viku áttum við að blogga um eldgosið í Eyjafjallajöklin þannig að ég ætla að setja inn smá fróðleik um eldgos almennt, eldingar og fleira skemmtilegt.

 Eldgos kallast sá þáttur eldvirkni, þegar bergkvika brýtur sér leið upp úr jarðskorpunni, og gosið þá annaðhvort í formi hrauns eða ösku. Öskufall úr einu gosi getur borist um allt land með vindum.  Gjóskan getur verið varasöm vegna eldinga, eiturgufa og annarra eiturefna. Eldgos geta hafist fyrirvaralaust, en gera þó oftast boð á undan sér, t.d. með jarðskjálftum sem greinast á mælum.

Eldingar: Þegar eldgos verður undir jökli, sjó eða vatni verða meiri eldingar en ella. Eldingar í slíkum gosum verða vegna rafhleðslu í gosmekkinum. Hleðslan verður til í gígnum við samspil vatns og kviku. Gosmökkurinn verður rafhlaðinn og hleðslan losnar í eldingar; eða með öðrum orðum, það verður skammhlaup. Oftast hlaupa eldingar milli staða í mekkinum sem hafa misjafna rafhleðslu en stundum til jarðar.  Þrumuveður myndast einkum þar sem loftið er heitt, rakt og óstöðugt. Við slík skilyrði streymir heitt loftið upp og heldur því áfram á meðan það er heitara en loftið umhverfis. Þá myndast bólstraský sem oft þróast hratt yfir í þrumu- og skúraský. Oftast osakast uppstreymið og óstöðugleikinn af upphitun yfirborðs jarðar á sólríkum dögum, einkum yfir fjalllendi (convective thunderstorms). Þrumuveður myndast einnig í kuldaskilum þar sem kalt loft þrengir sér undir heitara loft og lyftir því upp og gerir það óstöðugt (frontal thunderstorms). Báðar gerðirnar eru þekktar á Íslandi, en þrumuveður í kuldaskilum eru algengasta orsök eldinga hérlendis.
Í gosmekki skapast oft kjörskilyrði fyrir myndun eldinga, einkum þegar gýs í sjó eða undir jökli. Þá berst mjög heitt og rakt loft upp í mikla hæð og mikill spennumunur myndast. Eldingatíðni var mjög há í gosmekkinum frá Surtsey árin 1963-67 og í eldgosinu í Gjálp í Vatnajökli árið 1998.

Helstu áhrif á líkamann frá eldingu eru eftirtalin: Hætt er við að rafmagn frá eldingunni trufli eðlilega starfsemi hjartans, breyti tíðni hjartsláttar eða stöðvi algjörlega gang þess. Elding getur einnig skaðað taugakerfið og orsakað bólgur eða blæðingar í heila. Elding getur brennt húðina, einkum þar sem hún kemur inn í líkamann og þar sem hún fer út úr honum aftur. Um helmingur þeirra sem verða fyrir eldingu og lifa það af verða fyrir skaða á augum eða eyrum. Í einstaka tilvikum, þegar eldingin er sérlega öflug, skaðast vöðvar þegar liðbönd rifna í sundur.

Eins og þið sjáið hér að ofan er ekki mjög geðslegt að verða fyrir eldingu.

Skaðleg áhrif eldgosa á dýralíf hér á landi hafa fyrst og fremst verið af völdum eitraðra efna, sem berast með gosösku og falla til jarðar á gróður og í drykkjarvatn, sem skepnurnar éta eða drekka og berast ofan í meltingarfærin. Eiturefnin frásogast úr meltingarfærunum til blóðsins og berast með því um líkamann. Þegar dýr anda að sér eitruðum gosgufum berast þær ofan í lungu. Þaðan geta efnin einnig frásogast til blóðsins.

Geðveikt flott myndband af sprengingu í Eyjafjallajökli:  Hér!!

Hér er myndband frá BBC sem sýnir hvernig elfjöll verða til: how volcanoes form

Hér er myndband frá national geographic channel, um hvernig eldfjöll björguðu jörðinni úr ísöldinni: inside a volcano

Mér sýnist það vera kominn tími fyrir nýtt blogg enda mjög langt síðan ég gerði það seinast. Í seinustu viku var Gyða veik og þar áður vorum við í páskafríi og þar áður með aðra hóps-bloggsíðu um Þjórsá. Í þessari viku byrjuðum við að fjalla um varma: á mánudaginn fengum við glósur um það og fórum yfir þær. Á miðvikudaginn (í dag) fjölluðum við um varma og gosið í Eyjafjallafökli og Fimmvörðuhálsi, síðan fórum við í tölvuver og gerðum sjálfspróf  um varma og skoðuðum myndbönd af öðrum bloggsíðum frá nemendum í 10.bekk.

En hvað er varmi?

Varmi er hugtak í eðlisfræði og er sú orka sem flyst á milli misheitra hluta við varmaskipti með geislun eða leiðni. Varmi flyst alltaf frá heitari hlut til þess kaldari, að því gefnu að hlutirnir séu í varmasambandi, og ef báðir eru jafn heitir flyst enginn varmi milli þeirra. Varmi í varmafræði samsvarar til vinnu í aflfræði. Mælieiningin fyrir varma í alþjóðlega einingakerfinu er júl.

þessar upplýsingar voru á wikipedia.org, en mér fannst þetta samt sem áður vera mjög góð lýsing.

Hér er myndband um varma og hita, þetta eru sömu höfundar sem búa þetta myndband til og þeir sem gerðu  myndbandið sem við vorum látin horfa á í tímanum.

temperature vs. heat

Í þessu myndbandi skildi ég af hverju Gyða lét okkur nudda höndunum hratt og  fast saman í mánudagstímanum,  það er vegna þess að:   hraði + massi = varmi                                                                                                                                                   (sömu höfundar og voru í hinu myndbandinu)

heat as energy

Núna erum við búin að fara í vettvangsferðina og ég ætla að segja frá því hvernig hún var: Komum í skólann um morguninn og fórum upp í rútu, fyrsta stopp var í Árnesi og þar hittum við sveitastjóra Skeiða- og Gnúpverjahrepps sem heitir Gunnar Örn Marteinsson. Þar talaði hann við okkur og við spurðum hann spurninga um virkjanir, ferðaþjónustu og fleira. Næst fórum við í Skaftholt þar er heimili fyrir þroskahefta en ástæðan fyrir því að við fórum þangað var að þar er allt lífrænt ræktað semsagt ekki notaður neinn áburður né eiturefni við ræktun. Þar töluðum við saman við mann og konu sem vinna þarna og spurðum þau spurninga. Við fórum á Stóra-Núp næst og þar fórum við í leik, borðuðum pylsur, skoðuðum kirkjuna og kirkjugarðinn. Við stoppuðum næst í eitthverjum skógi sem ég get ekki munað hvað heitir, en við löbbuðum í gegnum hann og til baka. Eftir þetta fórum við að Þjóðveldisbænum og töluðum um hann. En næst fórum við í Búrfellsvirkjun og þar tók Daði Viðar Loftsson á móti okkur og hann sýndi okkur virkjunina og við spurðum hann spurninga. Mér fannst ferðin í Búrfellsvirkjun gagnast mínum hóp sem mest, af því að við erum að leggja áherslu á orku og rafmagn. Eftir þetta fengum við köku og kex í matsalnum hjá Búrfellsvirkjun og síðan lögðum við af stað í Sultartangavirkjun en það var líka mjög fræðandi. Eftir þetta fórum við að  sjá hálfgerðan part af virkjun en þar var kveikt á eitthverju og vatnið streymdi út og var geðveikt flott. Í lokin var ekkert eftir annað en að fara í Hólaskóg þar sem við gistum. Það var mjög gaman við borðuðum pottorma með hakki í kvöldmat og síðan spiluðum við og margt fleira seinna um kvöldið.

Í þessari seinustu viku vorum við á fullu í rafmagninu. Við erum búin að gera nokkrar tilraunir; ein tilraunin sem við gerðum var þannig að við tókum batterí, vír, bréfaklemmu og nagla. Við vöfðum vírinn saman við naglann og létum það leiða við batteríið og létum bréfaklemmuna snerta naglann og það var eins og segull af því að bréfaklemman festist við naglann. Seinna létum við færri vafninga vefjast utan um naglann en þá var segullinn á milli bréfaklemmunar lítill sem enginn. Önnur tilraun sem við gerðum var með glerkrús ef krúsin var sett upp við vegg og nuddað upp og niður: festist hún (mjög flott). Við erum líka búin að vera í einu forriti að gera verkefni en hann fjallar bara um rafmagn.

Í verkefninu sem við erum að gera með samfélagsfræðinni um Þjórsá gengur bara vel og ég og hópurinn erum búin að finna svar við næstum öllum spurningum og á morgun förum við í ferð útaf þessu verkefni.

Jæja mér finnst vera komin tími til að blogga smá..  En fyrsti tíminn á þessari önn var á fimmtudaginn, held ég :S en þá var ég því miður ekki í skólanum þannig að ég missti af því þegar við byrjuðum á nýjum hlekk sem er um rafmagn ég frétti að það hefði verið gerð tilraun með blöðrum til að rannsaka – og + hleðslu.  Á föstudaginn byrjuðum við á nýju verkefni um þjórsá en það er bæði í náttúrufræði og samfélagsfræði. Við vorum skipt niður í hópa og ég lenti í hóp sem heitir Gaukur. Við gerðum hugtakakort með Þjórsá í miðjunni og síðan sömdum við spurningar út frá hugtakakortinu og flokkuðum þær. Á mánudaginn þurftum við að skrifa upp glósur um rafmagn sjálf af skjávarpanum -_- en heimavinnan er að skrá öll rafmagnstæki sem við notum í einn sólarhring, svara spurningum og teikna upp rafmagnstöfluna heima hjá okkur.

Núna erum við í frekar nýjum hlekk og hann er um „fósturfræði“ og allt sem því tilheyrir við gerðum hugtakakort í síðustu viku sem mér fannst bara ganga mjög vel. Við erum búin að fá fullt af glósum sem við erum búin að fara yfir. gerðum líka verkefni í tölvum um lífsferil F-anna þriggja. 

hér er myndband um fyrstu 9 vikurnar inní maganum á konunni:

http://www.youtube.com/watch?v=hNZ72NW-w68&feature=related

þetta er myndband um 10 til 14 viku.

http://www.youtube.com/watch?v=R6KhgAhO9F0&feature=related

þetta er samskonar myndband nema bara um 15 til 20 viku

http://www.youtube.com/watch?v=0685efom9Yk&feature=rec-LGOUT-exp_stronger_r2-2r-4-HM

Síðasta fimmtudag byrjuðum við á nýjum hlekk sem er um bylgjur og allt sem þeim tilheyra, svo sem ljós og hljóð. Eins og venjulega þegar byrjað er á nýjum hlekk, gerðum við nýtt hugtakakort og ég náði að bæta alveg heilum helling inná það. Í þessum sama tíma horfðum við á stutta mynd um hvernig bylgjur virka með allskonar tilraunum með gormum, flotholtum og fleiru. Fengum líka glósur og Gyða var með fyrirlestur.

Á mánudaginn var annar fyrirlestur með glósum um hljóð og ljós sem við fengum.

Smávegis um bylgjur:

Bylgja er órói sem berst um rúmið og flytur í mörgum tilfellum orku. Sumar bylgjur, svo sem hljóðbylgjur og sjávaröldur, verða til vegna þess að efni er aflagað og kraftar valda því að efnið leitar aftur í upprunalega stöðu. Aðrar bylgjur, svo sem rafsegulbylgjur geta ferðast í gegnum lofttæmi og byggja ekki á því að þær hafi áhrif á efnið í kringum sig. Þótt bylgjur í efni, og orkan sem þær bera, geti ferðast hratt og langt, flyst efnið í flestum tilfellum lítið úr stað, heldur sveiflast um upphafsstöðu sína.

Bylgjur getar verið mjög margt til dæmis rafbylgjur, örbylgjur, ljós, hljóð, jarðskjálfti, fólk í áhorfendastúkum sem gera bylgju til þess að fagna og miklu meira.

þetta er Tacoma Narrows brúin, hér er dæmi um bylgju vegna þess að það kom gríðarlegt hvassviðri og þegar bylgjurnar byrjuðu að myndast í henni var ekkert sem stoppaði það að þær héldu áfram þannig það endaði þannig að hún hrundi.

http://www.youtube.com/watch?v=HE4U82ruodQ 

Hér er myndband af aðdáendum Backstreet boys að gera stóra bylgju.

Í síðustu viku 13.janúar var Gyða í ferðalagi með nokkrum öðrum kennurum í London, þannig að við fengum að sjá mjög fræðandi mynd með David Attenborough sem var um hvernig dýr á jörðinni veiddu önnur dýr og reyndar líka hvernig þessi dýr sem var verið að veiða reyndu að sleppa í burtu. Á fimmtudaginn 14.janúar var tvöfaldur tími og þá kláruðum við spurningarnar um tíma, lengd og hreyfingu. Á mánudaginn 18.janúar þegar Gyða var komin aftur, sýndi hún okkur myndir úr London af ýmiskonar söfnum og fleiru.