Amaba að fjölga sér með knappaskoti (kynlaus æxlun)
En allavega þá ætla ég að tileinka æxlun þessu bloggi..
Æxlun er ferli þar sem lífverur geta af sér afkvæmi í sömu mynd. Það er bæði til kyn og kynlaus æxlun
Kynæxlun –> Kynæxlun krefst tveggja einstaklinga. Um er að ræða mjög flókið ferli sem í meginatriðum felst í því að sáðfruma frjóvgar eggfrumu og erfðaefni kynfrumanna sameinast í eggfrumunni og úr verður okfruma sem er fyrsta fruma nýs einstaklings. Þróaðar plöntur og dýr fjölga sér með kynæxlun.
Meðal spendýra fer frjóvgunin fram innan líkama kvendýrsins og í langflestum tilvikum þroskast fóstrið einnig inni í líkama móður. Nefdýr eru þó undantekningin á þessari reglu meðal spendýra þar sem þau verpa eggjum. Meðal skriðdýra og fugla er líka um innri frjóvgun að ræða en mestur þroskunartími fóstursins fer fram utan líkama kvendýrsins. Hið frjóvgaða egg fær skurn sér til varnar snemma á þroskunartímanum áður en því er verpt.
Froskar og fiskar eða það er að segja kvendýrið verpir á öruggan stað, ýmist ofaní holu, í gróðri eða þessháttar og svo kemur karldýrið og sprautar sáðfrumum yfir eggin og þá frjógvast eggin. Þetta á sér stað hjá flestum fiskum en eitt er sérstakt með hornsílið að kvenkynið verpir eggjum í örgrunnar holur í botninum á á eða vatni og svo kemur þorskur og sprautar sáðfrumum á eggin en ekki karlkyns hornsílið.
Kynlaus æxlun –> Það er eginlega hægt að skipta kynlausri æxlun í nokkra flokka, það er skipting, knappskot,gróæxlun og vaxtaræxlun.
Skipting þekkist meðal annars hjá flestum bakteríum og frumdýrum. Amaban er dæmi um lífveru sem fjölgar sér með skiptingu. Fyrst skiptist kjarninn í tvo hluta og síðan skiptist fruman. Eftir standa tvær dótturfrumur sem eru erfðafræðilega alveg eins og móðurfruman. Þær eru að vísu aðeins minni en vaxa með tímanum upp í vissa stærð og geta þá skipt sér. Rannsóknir hafa sýnt að amaban getur skipt sér með þessum hætti á rúmlega 24 klukkustunda fresti. Bakteríur (gerlar) skipta sér þó mun hraðar.
Knappskot er annað mjög algengt afbrigði af kynlausri æxlun. Þá vex einhvers konar knappur eða útskot frá foreldrinu. Þegar ákveðinni stærð er náð slitnar afkvæmið frá. Slíkt æxlunarform þekkist meðal annars hjá armslöngum (hydra) og gersveppum.
Gróæxlun er þegar þegar t.d. mosi vex í framhaldi af eitthverjum öðrum mosa eða svona eins og hárlegningar eginlega, það bara heldur áfram að vaxa í sömu línunni en kemur nýtt hár.
Vaxtaræxlun þekkist hjá plöntum. Kartöflur eru gott dæmi en þar myndast hnýði (kartöflur) á neðanjarðarstöngli plöntunnar. Að hausti deyja laufblöð plöntunnar, stöngull og móðirin en kartöflurnar liggja í dvala í moldinni til næsta vors þegar nýjar plöntur vaxa upp af þeim.