Sólveig Arna;*

 í þessari vikur erum við búinn að veera að læra meira um bylgjur .. en í tímanum i dag vorum við svona mest bara að tala saman um próf og ehv svoleiðis því að við erum að fara í próf á mánudaginn !  

í dag erum við búnar að vera í stöðvavinnu ..og vorum að gera verkefni um bylgjur og allt sem tengist þeim !   við gerðum tilraun i stöðvavinnuni með vínglös, vatn og nálar ! þetta var alveg massa tilraun hún snérist um það að maður bleytir á sér puttan og stríkur hringi á glasinu .. og þá myndaðist ehv rosalega skrítið hljóð ! og það heyrðust mjög nákvæmar bylgjur og ef að maður fór með hendina á milli glasana þá ruglaðist hljóðið ! :O 

í tímunum í þessari viku erum við búinn að vera að læra um bylgjur …

Hljóð eða hljóðbylgjur eru þrýstingsbylgjur sem berast í gegnum efni . Eiginleikar hljóðs fara eftir bylgjulengd þess, tíðni  og öðrum þeim eiginleikum sem einkenna bylgjur almennt. Hljóðbylgjur ferðast með hljóðhraða , sem er mjög misjafn eftir efnum, en oftast er átt við hraða hljóðsins í lofti. Hann er nálægt því að vera 330 m/s en breytist með hitastigi.

Hljóðbylgjur myndast þegar eitthvað, til að mynda tónkvísl sem sveiflast, kemur ögnum í andrúmsloftinu (eða öðru efni, svo sem vatni) á hreyfingu. Séu hreyfingarnar óreglulegar heyrum við þær sem hávaða eða suð. Ef loftið aftur á móti þéttist og þynnist á víxl á reglubundinn hátt skynjum við það sem tón. Þetta er þó að sjálfsögðu bundið því að titringurinn berist alla leið að eyra okkar.

í þessari vikur erum við bara búinn að vera að undirbúa okkur fyrir kynninguna okkar sem við vorum að kynna í morgun .. hópurinn minn (Ásta og sandra ) vorum að kynna Rúmmál og eðlismassa …

Eðlismassi

Eðlismassi kemur við sögu í flugi þessa lofsskips. Lofskipið er fyllt af mjög léttri lofttegund sem er mun eðlis léttari en andrúmsloftið. Afleiðingin er sú að efðlismassi lofskipssins alls er minni eðlismassi andrúmsloftsins, sem veldur því að skipið flýgur.

Eðlismassi er skilgreindur sem massi efnis í hverri rúmmálseinningur.

Mælikvarði ,á það rúm sem e-h fyllir er rúmmáls hlutarinns

Rúmmal

Ef teningur  sem er 1 cm3 af stærð er settur i mæliglas sem er 5ml af vatni þá mun yfirborð vatnsins hækka um 1ml …um 5 ml í 6 ml

Teningur sem er 1 cm3 að rúmmali hrindir frá sér 1ml af vatni 

í dag vorum við í mest frjálsri vinnu t.d að gera plagat , vinna fjölvalsspurigar,rétt og rangt og upprifjun og læra fyrir próf se er á mánudaginn … ég og Hildur Guðbjörg gerðum plagat um árstíðarskipti .. svo bættum við við hlutim unná hugtakakortið eins og t.d. almyrkva,tunglmyrkva og sólmyrkva og fleira .. og svona yfir vikuna erum við búinn að vera að læra um tunglið,kvartilaskipti,vaxandi og minkandi tung,sólmyrkva,tunglmyrkva,fljóð og fjöru-sjávarföllin, og svo  myrkva eins og almyrkva,hringmyrkva og deildarmyrka ..

almyrkvi er þegar að tungl skyggir alveg á sólu og þá getur orðið myrkur í smá stund um miðjan dag .

hringmyrkvi er þegar fer fyrir miðja sólu og nær ekki að skyggja á hana alla.

deildarmykvi er þegar tunglið skyggir á hluta sólar.

Deildarmyrkvi

í dag vorum við að gera verkefni sem fjalla um möndulhalla og fleira …. í gær gerðum við glósur – slide show um dægraskipti,árstíðarskipti og segulljós .. ég ætla að láta glósurnar inná bloggið og skrifa aðeins og þessa hluti !   

Dægraskipti 

Dægraskipti er það að dagur og nótt skiptast á endalaust það nefnist dægraskipti. Þau stafa af snúningi jarðar um möndul sinn, miðað við sól. 

Segulljós 

Segulljós er í stjörnufræði ljósfræðilegt fyrirbrigði sem einkennist af litríkum dansi ljóss á næturhimninum sem orsakast af samverkun hlaðinna einda úr sólvindi og efri lögum andrúmslofts reikistjörnu.

Á Jörðinni, Júpíter, Úranus og Neptúnus orsakast segulljós af samverkun sólvinds og segulsviðs reikistjörnunnar sem hrindir honum frá sér nema við segulpólana tvo, suður- og norðurpólinn þar sem sólvindurinn sleppur í gegn og lendir í tilfelli Jarðarinnar á hitahvolfinu og myndar segulljós, þegar fyrirbrigðið á sér stað á suðurhvelinu er það kallað suðurljós en norðurljós á norðurhvelinu.

Ártíðar skipti eru út af möndul halla. Hjá þremur reikistjörnum, merkúríusi,venusi og júpíter er möndulhallin nánast hornréttur og  þá  eru ekki árstíðarskipti. Hinar reikistjörnurnar hafa verulegan möndulhalla og hann veldu árstíðarskiptum.

Segulljós er í stjörnufræði ljósfræðilegt fyrirbrigði sem einkennist af litríkum dansi ljóss á næturhimninum sem orsakast af samverkun hlaðinna einda úr sólvindi og efri lögum andrúmslofts reikistjörnu.

Á Jörðinni, Júpíter, Úranus og Neptúnus orsakast segulljós af samverkun sólvinds og segulsviðs reikistjörnunnar sem hrindir honum frá sér nema við segulpólana tvo, suður- og norðurpólinn þar sem sólvindurinn sleppur í gegn og lendir í tilfelli Jarðarinnar á hitahvolfinu og myndar segulljós, þegar fyrirbrigðið á sér stað á suðurhvelinu er það kallað suðurljós en norðurljós á norðurhvelinu.

Árstíðarskipti

Ártíðar skipti eru út af möndul halla. Hjá þremur reikistjörnum, merkúríusi,venusi og júpíter er möndulhallin nánast hornréttur og  þá  eru ekki árstíðarskipti. Hinar reikistjörnurnar hafa verulegan möndulhalla og hann veldu árstíðarskiptum.

 í tímanum í dag vorum við í stöðvavinnu við lærðum um veðarahvolf, miðhvolf,hitahvollf og heiðhvolf. ég ætla að fjalla aðeins um þau ..

Veðrahvolf er næst yfirborði harðar og nær 9 km yfir pólsvæðinn en 12km hæð yfir miðbaug. Í veðrahvolfin dregur jafn og þétt úr hitastigi með aukinni hæð, frá 18 °c meðalhita veð yfirnorðið niður -55°c við efri mörk þess. Innan veðrahvlofsins verða flest öll verðabirgði jarðar og dregur hvolfið nafn sitt  á því . 

 Miðhvolf. teyir sig úr 50 km hæð upp í 85 km hæð.  

Heiðhvolf tekur við af veðrahvlofinu og teyir sig úr 10 km hæð upp í tæplega 50 km hæð.

Hitahvolf tekur við aaf miðhvolfinu og teyir upp í 640 hæð hér hækkar hitastigið sig aftur upp þegar gastegundirnar gleipa í sig sólarorku.

Í  dag horfðum við á mynd sem heitir : Earth the power of planwet hún fjallaði um skiptingu lofthjúps í hvolf …það skiptist í meginhvolf; veðrahvolf ,heiðhvolf ,miðhvolf og  hitahvolf.  Það sem mér fannst merkilegast var þegar að maður var á snjóbertti og hann var bara uppi í loftinu eins og að hann væri á sjónum

Í dag horfðum við mynd sem heitir Kraftur plánetunar .  Hún var um kraft eldgosana, flekaskil og hvernig  jörðin myndaðist. Það sem mér fannst merkilegast var  Erta ale því að það var sko mikil virkini og maður getur nánast séð ofan í hvernig hraun straumurinn vellur upp úr jörðinni, kólnar aðeins og sekkur svo aftur.    

í þessaru viku erum við búinn að vera að læra um krafta og massa …. seinasta föstudag fórum við í kynfræðslu og einhvað meira…

Dæmi